ದೇಶಿ ಬೀಜ ಉಳಿಸಲು ಒಂದಾದ ಮಹಿಳೆಯರು! ಕರ್ನಾಟಕದ ಬಿಬಿ ಫಾತಿಮಾ ಸಂಘಕ್ಕೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೌರವ !!

 ಕರ್ನಾಟಕದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಹಿಳೆಯರ ಸಾಧನೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ದೇಶದ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದೆ. ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬೆಳೆಗಳ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಬೇಕು, ರೈತರಿಗೆ ದೇಶಿ ತಳಿಗಳ ಮಹತ್ವ ತಿಳಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಪುಟ್ಟ ಪ್ರಯತ್ನ ಇಂದು ದೊಡ್ಡ ಕೃಷಿ ಆಂದೋಲನವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕುಂದಗೋಳ ತಾಲೂಕಿನ ತೀರ್ಥ ಗ್ರಾಮದ ಬಿಬಿ ಫಾತಿಮಾ ಮಹಿಳಾ ಸ್ವಸಹಾಯ ಸಂಘದ ಸಾಧನೆ ಇದೀಗ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ.

2018ರಲ್ಲಿ ಬಿಬಿಜಾನ್ ಮೌಲಾಸಾಬ್ ಹಲೇಮನಿ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಈ ಸಂಘದಲ್ಲಿ 14 ಮಹಿಳೆಯರು ಕೈಜೋಡಿಸಿದ್ದರು. ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಥಳೀಯ ಬೀಜ ತಳಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಸಂರಕ್ಷಿಸಿ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ತಲುಪಿಸುವುದೇ ಇವರ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರಿಂದ ಟೀಕೆ ಮತ್ತು ನಿರಾಸಕ್ತಿ ಎದುರಿಸಿದರೂ ಮಹಿಳೆಯರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಿಲ್ಲ. ಇಂದು ಈ ಸಂಘವು 30 ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ನೆರವಾಗುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬೆಳೆದಿದೆ.

ತಂದೆಯಿಂದ ಬಂದ ಬೀಜ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಆಸಕ್ತಿ!

ಬಿಬಿಜಾನ್ ಮೌಲಾಸಾಬ್ ಹಲೇಮನಿ ಅವರಿಗೆ ಬೀಜ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಆಸಕ್ತಿ ತಂದೆಯಿಂದ ಬಂದಿತ್ತು. ಅವರ ತಂದೆ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ನೋಡುತ್ತ ಬೆಳೆದ ಬಿಬಿಜಾನ್ ಕೂಡ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ದೇಶಿ ಬೀಜಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು.

• 2018ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗ್ರಾಮದ ಇತರ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ ಬಿಬಿ ಫಾತಿಮಾ ಸ್ವಸಹಾಯ ಸಂಘವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಸಹಜ ಸಮೃದ್ಧ (Sahaja Samrudha) ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲದಿಂದ ಬೀಜ ಸಂಗ್ರಹ, ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ಹಾಗೂ ಸಿರಿಧಾನ್ಯಗಳ ಬೆಳೆಯುವ ವಿಧಾನಗಳ ಕುರಿತು ತರಬೇತಿ ಪಡೆದರು.
• ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇವರ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಕೆಲವರು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಿಲ್ಲ. ಮಹಿಳೆಯರು ಕೃಷಿ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಗ್ರಾಮದಿಂದ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದಾಗ ಟೀಕೆಗಳನ್ನೂ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಆದರೂ ತಮ್ಮ ಗುರಿಯಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯದೆ ಮುಂದುವರಿದರು.

250ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶಿ ಬೀಜ ತಳಿಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ!

ಈ ಮಹಿಳಾ ಸಂಘದ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆ ಎಂದರೆ ದೇಶಿ ಬೀಜಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ. ಇವರ ಬಳಿ ಈಗ 250ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಗೆಯ ಬೀಜಗಳಿವೆ ಎಂದು ಸಂಘದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆ ಬಿಬಿಜಾನ್ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸಿರಿಧಾನ್ಯಗಳು, ಬತ್ತ, ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು ಮತ್ತು ತರಕಾರಿಗಳ ವಿವಿಧ ತಳಿಗಳು ಸೇರಿವೆ.

ಒಂದೊಂದು ಪ್ರದೇಶದ ಹವಾಮಾನ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವುದರಿಂದ ರೈತರಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಳೆಯನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಬಹುದಾದ ಸಿರಿಧಾನ್ಯಗಳ ಕೃಷಿಗೆ ಈ ಸಂಘ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡುತ್ತಿದೆ.

30 ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಿರಿಧಾನ್ಯ ಕೃಷಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನ!

ಬೀಜಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವುದಷ್ಟೇ ಈ ಮಹಿಳೆಯರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ರೈತರು ಮತ್ತೆ ಸಿರಿಧಾನ್ಯಗಳ ಕೃಷಿಯತ್ತ ಮರಳಬೇಕು ಎಂಬ ಗುರಿಯನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ವಿವಿಧ ಗ್ರಾಮಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿ ರೈತರೊಂದಿಗೆ ಸಭೆ ನಡೆಸಿ ಸಿರಿಧಾನ್ಯಗಳ ಪ್ರಯೋಜನ ಮತ್ತು ಮಿಶ್ರ ಬೆಳೆ ಪದ್ಧತಿಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು.

• ಸಹಜ ಸಮೃದ್ಧ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಹಕಾರದಿಂದ ರೈತರಿಗೆ ನವಧಾನ್ಯ ಬೀಜ ಕಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರತಿ ಕಿಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಕರೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವ ಒಂಬತ್ತು ಬಗೆಯ ಸಿರಿಧಾನ್ಯಗಳ ಬೀಜಗಳಿದ್ದವು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರದ ರೈತರು ಕ್ರಮೇಣ ಈ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಮುಂದಾದರು.
• ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಳೆಯಾಶ್ರಿತ ಕೃಷಿ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸುಮಾರು 30 ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಿರಿಧಾನ್ಯ ಆಧಾರಿತ ಮಿಶ್ರ ಬೆಳೆ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಲು ಸಂಘ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ.

ಮಹಿಳೆಯರೇ ಆರಂಭಿಸಿದ ಸಿರಿಧಾನ್ಯ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕ!

ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮತ್ತೊಂದು ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಈ ಸಂಘ ಗುರುತಿಸಿತು. ಸಿರಿಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಳೆದ ನಂತರ ಅವುಗಳನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವುದು, ಸಂಸ್ಕರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವುದು ರೈತರಿಗೆ ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು 2022ರಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಸಿರಿಧಾನ್ಯ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.

ಸಹಜ ಸಮೃದ್ಧ, ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನ ಭಾರತೀಯ ಸಿರಿಧಾನ್ಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ (IIMR) ಮತ್ತು CROPS4HD ಯೋಜನೆಯ ಸಹಕಾರ ಈ ಘಟಕಕ್ಕೆ ದೊರೆಯಿತು. SELCO ಫೌಂಡೇಶನ್ ಸೌರಶಕ್ತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಒದಗಿಸಿತು. ಬೆಂಗಳೂರಿನ Millet Foundation ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ ಕುರಿತು ತರಬೇತಿ ನೀಡಿತು.

ಇದರಿಂದ ಮಹಿಳೆಯರು ಸಿರಿಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸಿ ಮೌಲ್ಯವರ್ಧಿತ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಅವಕಾಶ ಪಡೆದರು. ರೈತರು ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ತಮ್ಮ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಘಟಕ ನೆರವಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಯುಎನ್‌ಡಿಪಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಬಳಿಕ ಮತ್ತೊಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೌರವ!

ಬಿಬಿ ಫಾತಿಮಾ ಸ್ವಸಹಾಯ ಸಂಘದ ಸಾಧನೆಗೆ ಈಗ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮನ್ನಣೆ ದೊರೆಯುತ್ತಿದೆ. 2025ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ (UNDP) ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಈಕ್ವೇಟರ್ ಇನಿಶಿಯೇಟಿವ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಈ ಸಂಘ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಹಿಳೆಯರ ಸಬಲೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಸಂಘದ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಈ ಗೌರವ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಇದೀಗ 2026ರಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ರೈತ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಸ್ಯ ತಳಿಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ರೈತರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (PPVFRA) ನೀಡುವ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ 'Plant Genome Saviour Community Award'ಗೆ ಸಂಘ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ 10 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿ ಬಹುಮಾನವೂ ಇದೆ.

ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಕೇವಲ 14 ಮಹಿಳೆಯರ ಸಹಕಾರದಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಈ ಪ್ರಯತ್ನ ಇಂದು ನೂರಾರು ದೇಶಿ ಬೀಜ ತಳಿಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, 30 ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಿರಿಧಾನ್ಯ ಕೃಷಿಯ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಗೆ ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ. ಮಣ್ಣಿನ ಸೊಗಡು, ಸ್ಥಳೀಯ ಬೀಜಗಳ ಮಹತ್ವ ಮತ್ತು ಕೃಷಿಯ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಉಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಈ ಮಹಿಳೆಯರು ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಸಾಧನೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ.