Sunday, Nov 22, 2026
|
Advertisement

ದೇವರ ಆರತಿಯನ್ನು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾಕಾರವಾಗಿಯೇ ಏಕೆ ಬೆಳಗಿಸುತ್ತಾರೆ? ಬಹುತೇಕರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಅರ್ಥ!!

ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ, ಪುನಸ್ಕಾರ, ಆರತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವವಿದೆ. ಪ್ರತಿದಿನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ದೇವರ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವಾಗ ಅಥವಾ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ ದೇವರಿಗೆ ಆರತಿ ಬೆಳಗುವುದನ್ನು ನೋಡಿರುತ್ತೇವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆರತಿ ಮಾಡುವಾಗ ದೀಪವನ್ನು ದೇವರ ಮುಂದೆ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾಕಾರವಾಗಿ ಸುತ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಆರತಿಯನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾಕಾರದಲ್ಲೇ ಏಕೆ ಮಾಡಬೇಕು? ಅಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾಕಾರವಾಗಿ ಆರತಿ ಮಾಡಿದರೆ ಏನಾಗುತ್ತದೆ? ಇದರ ಹಿಂದಿರುವ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅರ್ಥವೇನು ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕವಾಗಿದೆ.

ದೇವರ ಪೂಜೆ, ಆರತಿ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನ, ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆಯ ಮಹತ್ವ. | Photo Credit: blob:https://chatgpt.com/
ದೇವರ ಪೂಜೆ, ಆರತಿ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನ, ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆಯ ಮಹತ್ವ. | Photo Credit: blob:https://chatgpt.com/

ಆರತಿಯನ್ನು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾಕಾರವಾಗಿ ಮಾಡುವುದೇಕೆ?

ಹಿಂದೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾಕಾರವಾಗಿ ಸುತ್ತುವುದನ್ನು ಶುಭದ ಸಂಕೇತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಎಂದರೆ ದೇವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿಕೊಂಡು ಸುತ್ತುವುದು. ದೇವರಿಗೆ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕುವಾಗ ಭಕ್ತರು ದೇವರನ್ನು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಸುತ್ತುತ್ತಾರೆ. ಇದು ದೇವರ ಮೇಲಿನ ಗೌರವ, ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಮರ್ಪಣೆಯ ಭಾವನೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

Advertisement

ಇದೇ ರೀತಿಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಭಾವನೆಯೊಂದಿಗೆ ದೇವರಿಗೆ ಆರತಿ ಬೆಳಗುವಾಗಲೂ ದೀಪವನ್ನು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾಕಾರವಾಗಿ ತಿರುಗಿಸುವ ಪದ್ಧತಿ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಆರತಿಯ ಮೂಲಕ ದೇವರಿಗೆ ಬೆಳಕನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ತಮ್ಮ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

1. ಬಲಭಾಗಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವ

ಹಿಂದೂ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಬಲಭಾಗವನ್ನು ಶುಭ ಮತ್ತು ಮಂಗಳದ ಸಂಕೇತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇವರಿಗೆ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕುವಾಗ ದೇವರು ಭಕ್ತನ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇರುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ದೇವರಿಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸುವ ವಿಧಾನವೆಂದು ಅರ್ಥೈಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಆರತಿ ಮಾಡುವಾಗಲೂ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾಕಾರವಾಗಿ ದೀಪವನ್ನು ಸುತ್ತಿಸುವುದು ಇದೇ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಕೇತದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ದೇವರ ಮುಂದೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ತಲೆಬಾಗುವ ಮತ್ತು ಗೌರವ ಅರ್ಪಿಸುವ ಒಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ.

2. ದೇವರೇ ಜೀವನದ ಕೇಂದ್ರ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ

ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆಯ ಹಿಂದಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅರ್ಥವೆಂದರೆ ದೇವರನ್ನು ಜೀವನದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುವುದು. ಮನುಷ್ಯನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ದೇವರಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಆಚರಣೆ ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ.

Advertisement

ಭಕ್ತರು ದೇವರ ಸುತ್ತ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ದೈವಿಕ ಶಕ್ತಿಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ಆರತಿ ಬೆಳಗುವಾಗ ದೇವರ ಮುಂದೆ ದೀಪವನ್ನು ಸುತ್ತಿಸುವುದು ದೇವರ ಮೇಲಿನ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಮರ್ಪಣೆಯ ಭಾವನೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

3. ದೀಪವು ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಬೆಳಕಿನ ಸಂಕೇತ

ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ದೀಪಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ದೀಪದ ಬೆಳಕನ್ನು ಜ್ಞಾನ, ಪವಿತ್ರತೆ ಮತ್ತು ಅಜ್ಞಾನದ ನಿವಾರಣೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೂಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೀಪ ಹಚ್ಚುವುದರಿಂದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಶುಭ ವಾತಾವರಣ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಯೂ ಇದೆ.

ಆರತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೀಪವನ್ನು ದೇವರ ಮುಂದೆ ಸುತ್ತಿಸುವುದು ದೇವರಿಗೆ ಬೆಳಕನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವುದರ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಭಕ್ತರು ಆರತಿಯ ಮೂಲಕ ದೇವರ ಆಶೀರ್ವಾದವನ್ನು ಕೋರುತ್ತಾರೆ. ಆರತಿಯ ನಂತರ ಕೈಗಳನ್ನು ದೀಪದ ಶಾಖದ ಕಡೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯೂ ಅನೇಕ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

4. ಆರತಿ ಭಕ್ತಿಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ

ಆರತಿ ಎನ್ನುವುದು ಕೇವಲ ದೀಪವನ್ನು ಸುತ್ತಿಸುವ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲ. ಇದು ದೇವರ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿ, ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಒಂದು ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ. ಪೂಜೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಆರತಿ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ದೇವರಿಗೆ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಆರತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗಂಟೆ ಬಾರಿಸುವುದು, ಭಜನೆ ಹಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಪಠಿಸುವುದು ಅನೇಕ ಹಿಂದೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಪೂಜೆಯ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಭಕ್ತಿಪೂರ್ಣವಾಗಿಸುತ್ತವೆ. ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಆರತಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದರಿಂದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಅರಿವು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೂ ತಲುಪುತ್ತದೆ.

5. ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮತ್ತು ಆರತಿಯ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇನು?

ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮತ್ತು ಆರತಿ ಎರಡೂ ಹಿಂದೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಾಗಿದ್ದರೂ ಅವುಗಳ ಉದ್ದೇಶದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆಯಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರು ದೇವರನ್ನು ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿಕೊಂಡು ದೇವರ ಸುತ್ತ ಸುತ್ತುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಆರತಿಯಲ್ಲಿ ದೀಪ ಅಥವಾ ಆರತಿ ತಟ್ಟೆಯನ್ನು ದೇವರ ಮುಂದೆ ವೃತ್ತಾಕಾರವಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಎರಡೂ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ದೇವರಿಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬಗಳ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಆರತಿ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನ ಹಾಗೂ ಸುತ್ತುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿಯೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿರಬಹುದು.

ಕೊನೆಯ ಮಾತು

ದೇವರಿಗೆ ಆರತಿ ಬೆಳಗುವಾಗ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾಕಾರವಾಗಿ ದೀಪವನ್ನು ಸುತ್ತಿಸುವುದು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಹಲವು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ಹಿಂದೆ ಬಲಭಾಗದ ಶುಭ ಸಂಕೇತ, ದೇವರನ್ನು ಜೀವನದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುವ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ದೀಪದ ಪವಿತ್ರತೆಯಂತಹ ಧಾರ್ಮಿಕ ಅರ್ಥಗಳಿವೆ. ಆದರೆ ಈ ಆಚರಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲ ವಿವರಣೆಗಳೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ಸೇರಿವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಸಾಬೀತಾದ ನಿಯಮಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಾರದು. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಆರತಿಯ ಮೂಲಕ ದೇವರ ಮೇಲಿನ ಭಕ್ತಿ, ಶ್ರದ್ಧೆ ಮತ್ತು ಕೃತಜ್ಞತೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದೇ ಈ ಆಚರಣೆಯ ವಿಶೇಷತೆಯಾಗಿದೆ.

Comments